...

تا الان چندین بار، از طریق همین وبلاگ، ازم پرسیدند آیا امکان داره به تنهایی و به صورت خودآموز زبان انگلیسی، یا هر زبان دیگه‌، رو یاد بگیریم یا نه. بیشتر وقت‌ها تو همون قسمت نظرات به دوستان جواب می‌دادم. امروز می‌خوام مفصل‌تر در این باره بنویسم تا این موضوع رو هم بشکافم و هم در وبلاگم ثبت کنم.

اساسن یادگیری هر چیز به علت احساس نیازه. بنابراین اگر تصمیم به یادگیری گرفتید و کسی هم شما رو مجبور نکرده یعنی این نیاز رو در خودتون دیدید که می‌خواین دنبالش برید. در قدم اول این حس و این نیاز رو باید بشناسید تا انگیزه لازم رو پیدا کنید. اگر انگیزه نداشته باشید هزار مشکل در مسیرتون ظاهر می‌شه و نمی‌تونید از پسشون بر بیاین و خیلی زود خسته می‌شید و ول می‌کنید.

از خودتون بپرسید چرا می‌خواین انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، ژاپنی، آلمانی و هر زبان دیگه رو یاد بگیرید؟ می‌خواین به بقیه پز بدید؟ یا واقعن دنبال این هستید که این دانش و آگاهی رو در زندگی خودتون به کار ببرید و رشد کنید؟

انگیزه‌ها متفاوته و این روی روند یادگیری شما تأثیر می‌گذاره. مثلن اگر فقط می‌خواین سفر تفریحی برید لزومی نداره که خیلی تخصصی یاد بگیرید و مکالمه‌های روزمره و معمولی رو می‌تونید دو سه ماهه یاد بگیرید و خلاص. ولی اگر می‌خواین در رشته تخصصی خودتون مثلن کامپیوتر، پزشکی، معماری، یا هر رشته دیگه پیشرفت کنید و با علم روز آشنا بشید حتمن باید عمیق‌تر و ریشه‌ای تر این زبان رو یاد بگیرید. شاید هم اصلن دنبال ادامه تحصیل نباشید و بخواین از ایران مهاجرت کنید و نیاز دارید برای کار یا زندگی امور خودتون رو پیش ببرید و یاد بگیرید با بقال و دکتر و راننده و غیره چه جوری حرف بزنید و از این قبیل. باز تأکید می‌کنم به خودتون رجوع کنید و ببینید انگیزه شما از یادگیری زبان دوم و سوم و چهارم چیه!؟ و چرا می‌خواین وقت و انرژی خودتون رو صرف یادگیری کنید؟ مطمئنن کسی که می‌خواد فقط در آزمون سراسری درصد بالایی بزنه با کسی که می‌خواد یه مقاله تخصصی فلسفی به انگلیسی بنویسه دو روند متفاوت رو طی می‌کنند و میزان تلاش و زحمتی که می‌کشند بیشتر یا کمتره.

فرض رو بر این می‌گیرم که شما در نقطه‌ی صفر هستید و می‌خواین به صورت عمیق و ریشه‌ای زبان جدید رو یاد بگیرید. در حال حاضر متد یا روش‌های مختلفی هست و همه‌ی اینها هم می‌تونن مفید باشند. فرقی نمی‌کند این متدها قدیمی هستند یا جدید! مسئله‌ی مهم اینه که شما چطوری راحت هستید و چطوری مطلب رو جذب می‌کنید؟ آیا با کتاب راحت هستید یا تماشای ویدیوهای آموزشی کمک می‌کنه؟ شاید هیچ کدوم اینها براتون مفید نباشه و دوست داشته باشید با دیگران مکالمه کنید و از طریق مکالمه با لغات جدید و قواعد زبان آشنا بشید و بعد سراغ گرامر برید. به خودتون نگاه کنید و با خیال آسوده تصمیم بگیرید. قرار نیست در این مسیر زجر بکشید یا خودتون رو شکنجه بدید. شما این نیاز و انگیزه رو در خودتون دیدید و حالا باید مسیر دلخواهتون رو پیدا کنید.

وقتی می‌گم روش‌ها متفاوته یعنی باید خودتون برید تحقیق کنید و ببینید چه روش‌هایی وجود داره و با کدوم یک راحت‌ترید. ممکنه من اینجا یه روشی رو مطرح کنم و شما اصلن به نتیجه نرسید اما شخص دیگه دقیقن همین روش رو به کار ببره و براش مفید باشه. پس باید پیگیر باشید تا وقتتون هدر نره. بعلاوه در چه بازه زمانی می‌خواین به نتیجه برسید؟ مثلن شرایط شما جوری هست که حتمن باید یه ساله زبانتون خوب شه؟ یا باید دو سه ماهه کارتون رو پیش ببرید؟ در هر صورت یادگیری درست یادگیری دراز مدت هست. یعنی یه برنامه درست و اصولی، با توجه به شرایط زندگی خودتون، باید داشته باشید تا زده نشین. مثلن اگر دو نفر رو در نظر بگیریم که در طول دو سال می‌خوان زبان جدید یاد بگیرند و اولی روزانه فقط یه ساعت وقت بگذاره و دومی روزانه پنج ساعت صرف یادگیری کنه، حتمن به دو نتیجه متفاوت می‌رسند. فرض رو بر این می‌گیرم که قدرت تمرکز، حافظه و هوش یکسانی دارند.

اما به نظر خودم یادگیری زبان رو محدود به مطالعه یکی دو ساعته نکنید. بگذارید این یادگیری در زندگی شما جاری بشه. به کاربردش در زندگی روزمره نگاه کنید. مثلن اگر خونه‌دار هستید به لوازم دور و بر، فرضن آشپزخونه، توجه کنید و دنبال این باشید که کلمات معادل این وسایل و ابزارها چی هستند؟ یا چطور می‌تونید منظور خودتون رو به انگلیسی ادا کنید. از اونجایی که هر روز هم در همون شرایط و وضعیت هستید هر بار براتون تکرار می‌شه و این تکرار باعث می‌شه به زودی براتون جا بیافته.

در قدم بعد باید لغت یاد بگیرید. هر چقدر بیشتر بهتر. می‌تونید فرهنگ لغت کوچیک برای مبتدیان رو تهیه کنید و هر روز ده بیست لغت رو دونه به دونه حفظ کنید. بعد از دو سال ده هزار لغت ساده و کاربردی رو یاد می‌گیرید، اون هم با کمترین تلاش. ممکنه بعضیا بگن اصلن لازم نیست آدم کل فرهنگ لغت رو حفظ کنه. به خودتون ربط داره. ممکنه این لغت‌ها رو از فیلم و موسیقی پیدا کنید یا از کتاب‌ها و مجلات. اما فرهنگ لغت مبتدیان اونقدر ساده هست که دیگه دونستن این لغت‌ها برای همه واجبه و اگر این ساده‌ترین کلمات رو ندونید یعنی نمی‌تونید منظور مخاطب رو درست درک کنید یا منظورتون رو به درستی ادا کنید. بعلاوه چه جوری می‌خواین حرف بزنید یا بنویسید وقتی هیچ لغتی بلد نیستید؟ پس هر روز ده بیست لغت جدید یاد بگیرید تا بعد از چند سال گستره لغات شما وسیع بشه.

راستش یادگیری گرامر رو بچه‌ها بیش از حد سخت می‌گیرند. ساده‌ترین کتابی که دیدم کتابی هست به قلم رابرت کرون (Robert Krohn) که از پایه شروع می‌کنه و به مراحل سخت‌تر می‌رسه. این کتاب اسمش English Sentence Structure هست و البته روش به کار رفته قدیمیه ولی من باهاش راحت بودم و دوستش داشتم. هم ترجمه‌ش هست و هم ترجمه نشده و زبان اصلی. ممکنه این کتاب رو نپسندید و چیز دیگه‌ای رو ترجیح بدید. میل خودتونه! ببینید چه جوری راحتید!

واضحه که از نظر شنیداری هم باید خودتون رو تقویت کنید. قبلن مفصل در این باره نوشتم و دوباره همون حرف‌ها رو تکرار نمی‌کنم. بعلاوه وقتی به اینترنت دسترسی دارید می‌تونید با عضویت در اپلیکیشن‌ها و وبسایت‌های مختلف با خودآموزهای دیگه از سراسر دنیا آشنا بشید و با هم حرف بزنید و و تمرین کنید. شخصن هفت هشت سال قبل زیاد دنبال این اپلیکیشن‌ها بودم و به من کمک زیادی می‌کردند. الان در جریان نیستم فعال‌اند یا نه. اگر کمی پیگیری کنید به نتیجه می‌رسید. یادم می‌آد اون زمان با افراد زیادی از سراسر دنیا آشنا شده بودم. بعضیا انگلیسی‌شون خوب بود و بعضیا هم نه. اما به هر حال به نظرم خیلی مفید بود.

مطالعه کتاب هم خیلی خیلی مهمه. ممکنه لغت زیاد حفظ کنید ولی تا وقتی کاربردشون رو در متن و جمله درک نکنید به نتیجه نمی‌رسید. سعی کنید از کتاب‌های ساده شروع کنید. خوشبختانه این کتاب‌ها در بازار ایران موجود هستند و دسته‌بندی هم شدند. یعنی در سه سطح مبتدی، متوسط و پیشرفته رمان‌ها و داستان‌های نویسندگان مشهور رو چاپ کردند و شما می‌تونید مرحله به مرحله پیش برید. وقتی این مراحل رو طی کردید اون وقت بعد از دو سه سال می‌تونید کتاب‌های اصل، یعنی بدون تحریف و کم و کاست، نویسند‌ه‌ها رو بخونید و بفهمید و لذت ببرید و البته سطح یادگیری خودتون رو بالاتر ببرید. اگر نمی‌خواین هزینه کنید و پول کتاب بدید می‌تونید با جستجو در این اینترنت میلیون‌ها داستان پیدا کنید. بد نیست بدونید نشر آثار کلاسیک و قدیمی کامل آزاده و حقوق کپی رایت اعمال نمی‌شه. این آثار به صورت صوتی هم موجودند و می‌تونید با تهیه‌شون موقع پیاده‌روی یا انجام امور خونه و روزمره مهارت شنیداری خودتون رو افزایش بدید.

بعد از همه‌ی اینها ادامه‌ی روند یک اراده محکم و آهنین می‌خواد. نه فقط در دونستن زبان، بلکه یادگیری و کسب مهارت در هر رشته اراده می‌خواد. با رنج و عذاب بیهوده خودتون رو خسته نکنید. این نیاز رو در خودتون دیدید. انگیزه‌ش رو دارید. و حالا به کاربردش در زندگی و کارتون فکر می‌کنید. پس باید صبور باشید و قدم به قدم پیش برید تا به نتیجه برسید.

+ یادم می‌آد قبلن دوستی در باره‌ی مترجم شدن هم پرسیده بود. سعی می‌کنم در روزهای آینده به این مقوله هم بپردازم.

++ نوشته بودم: زبان دوم/ کارن، کن و یک معمای حل شده